Suy dinh dưỡng trẻ em là tình trạng mắc phải khi mức cung ứng các chất dinh dưỡng thiếu so với nhu cầu sinh lý của trẻ.

Trẻ bị suy dinh dưỡng thường có tầm vóc thấp bé hơn trẻ bình thường, dễ mắc bệnh, kém linh hoạt, kết quả học tập cũng bị ảnh hưởng do thiếu các vi chất có liên quan đến sự phát triển của trí não như sắt và i-ốt.

I. Nguyên nhân:

Những nguyên nhân thường gặp của suy dinh dưỡng là:

1. Cha mẹ thiếu kiến thức nuôi con: trẻ không được bú sữa mẹ, cho ăn dặm không đúng cách, không biết cách lựa chọn thực phẩm phù hợp với trẻ, cho trẻ  ăn quá ít lần trong ngày, kiêng khem quá đáng khi trẻ bệnh.

2. Trẻ biếng ăn. Có nhiều lý do như:

- Thường xuyên mắc các bệnh lý nhiễm trùng. Khi bệnh trẻ thường biếng ăn, những kháng sinh được dùng điều trị các bệnh nhiễm trùng vừa có tác động diệt vi trùng gây bệnh, vừa diệt bớt các vi khuẩn thường trú có lợi cho cơ thể tại đường ruột làm giảm quá trình lên men thức ăn, dẫn đến biếng ăn và kém hấp thu.

- Chế biến thức ăn không hợp khẩu vị và lứa tuổi của trẻ.

- Cách chăm sóc trẻ không phù hợp (quá căng thẳng dẫn đến biếng ăn tâm lý).

3. Trẻ em sinh ra trong các gia đình khó khăn, không có đủ thực phẩm để ăn.

4. Trẻ bị nhiễm ký sinh trùng như: giun, sán,...

5. Một số nguyên nhân khác ít gặp hơn: trẻ hoạt động quá nhiều, hoặc sống trong môi trường quá nóng, quá lạnh, làm tiêu hao năng lượng nhiều; hoặc trẻ bị bệnh nặng có nhu cầu các dưỡng chất cao mà không được cung cấp tăng cường.

II. Cách tính chiều cao và cân nặng:

Dễ dàng nhất là dựa vào cân nặng, chiều cao của trẻ so với tháng tuổi:

- Trẻ suy dinh dưỡng về cân nặng khi số cân của trẻ ít hơn 20% so với chuẩn trung bình.

- Trẻ suy dinh dưỡng về chiều cao khi chiều cao của trẻ ít hơn 10% so với chuẩn trung bình.

III. Cần can thiệp sớm:

Ðối với trẻ suy dinh dưỡng, việc hồi phục đòi hỏi một khoảng thời gian dài. Riêng chiều cao có thể trẻ sẽ không trở về được chuẩn trung bình như chúng ta mong muốn dù được điều trị hết sức tích cực. Vì vậy, việc can thiệp sớm ngay từ khi trẻ có một trong những biểu hiện rối loạn về dinh dưỡng là điều quan trọng. Các biểu hiện này bao gồm:

- Biếng ăn.

- Kém linh hoạt hoặc ưa quấy khóc.

- Chậm tăng cân hoặc đứng cân liên tục trong 2-3 tháng.

- Chậm tăng chiều cao hoặc không tăng chiều cao liên tục trong 2-3 tháng.

- Rối loạn giấc ngủ (ngủ trằn trọc, ngủ giấc ngắn, hoặc giật mình khóc thét khi đang ngủ,...).

- Rụng tóc vùng chẩm (chiếu liếm).

- Chậm mọc răng.

- Da xanh dần, cơ nhão dần.

- Chậm biết đi.

- Thường xuyên mắc các bệnh lý nhiễm trùng.

IV. Biện pháp:

*Y tế phối hợp với giáo viên và phụ huynh.

- Kết hợp với cha mẹ học sinh để trang bị đầy đủ các đồ dùng bán trú + đồ dùng cá nhân cho trẻ.

- Theo dõi sát chế độ ăn của trẻ: xem trẻ có ăn hết suất và đủ bữa không.

- Quan sát da, cơ, răng, tóc của trẻ xem có những thay đổi như trên đã trình bày.

- Quan sát sự phát triển vận động của trẻ xem có bình thường (chiều cao, cân nặng... đúng chuẩn với lứa tuổi).

- Xem trẻ có thường xuyên mắc các bệnh lý nhiễm trùng không.

- Phối hợp với y tế địa phương để khám sức khoẻ định kỳ cho trẻ.
Việc điều trị đúng nguyên nhân và tích cực ngay từ đầu sẽ giúp trẻ hồi phục nhanh, bắt kịp đà tăng trưởng với các trẻ cùng lứa tuổi.

* Đối với bếp ăn ở trường:

- Đảm bảo VSATTP

- Nhân viên cấp đưỡng được khám sức khoẻ định kỳ.
- Thực hiện tốt 10 lời khuyên trong chế biến thức ăn.

- Chọn thực phẩm tươi, sạch sẽ,đảm bảo vệ sinh để nấu ăn cho trẻ.
- Thực hiện đúng quy trình bếp ăn 1 chiều.

- Thay đổi thực đơn hằng tháng, kích thích trẻ ăn ngon miệng hơn.

* Giáo viên tuyên truyền với phụ huynh:

- Bổ sung nhiều rau xanh và các thức ăn giàu các chất dinh dưỡng như: can-xi, chất đạm… cho trẻ.

- Thường xuyên quan tâm đến các bữa ăn của trẻ, nên chia thành nhiều bữa ăn để cung cấp đủ năng lượng, chú ý bổ sung dầu mỡ trong các bữa ăn.

- Ưu tiên các thức ăn có chứa nhiều chất canxi như : tôm, cua

- Thay đổi thức ăn thường xuyên để kích thích trẻ ăn ngon miệng

-  Ăn nhiều rau xanh và các loại quả chín để giúp trẻ phát triển chiều cao, tăng cân.

- Cho trẻ uống các loại sữa tăng trưởng chiều cao, tăng cân.

- Thường xuyên tắm rửa vệ sinh hằng ngày cho trẻ

- Phải giữ ấm về mùa đông và phòng thoáng mát về mùa hè, đảm bảo đủ ánh sáng

- Ăn uống phải hợp lý về thời gian không nên cho trẻ tự do ăn uống.

- Tạo môi trường cho trẻ ngủ ngon, ngủ đủ giấc

- Cho trẻ thường xuyên tập thể dục, chơi các trò chơi vận động phát triển thể chất